Szanowni Państwo,
trzecia prelekcja odbyła się 29 stycznia 2026 roku
pt. „Sztuczna inteligencja a utwór jako przedmiot prawa autorskiego”.
Prelegentem był prof. dr hab. Jan Błeszyński – Profesor zwyczajny na Wydziale Prawa i Administracji
Uniwersytetu Warszawskiego i na Wydziale Prawa Kanonicznego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Radca Prawny, specjalista w zakresie prawa cywilnego, prawa autorskiego oraz prawa własności intelektualnej.
Korzystanie z programów sztucznej inteligencji prowadzi do pytania o relację z ochroną utworów powstających przy jej wykorzystaniu. Korzystanie to stanowi odrębne pole eksploatacji składające się na bezwzględne prawo majątkowe twórcy do utworu. Nie chodzi zatem o same rezultaty wykorzystania programu sztucznej inteligencji. Jest on rezultatem maszynowej eksploracji bazy danych obejmującej utwory określonego rodzaju, wykonującej polecenia zgodnie z danym programem sztucznej inteligencji, na zasadach statycznego prawdopodobieństwa formułującego treść i postać rezultatu wykorzystania sztucznej inteligencji. Rezultat taki nie podlega ochronie prawnej na gruncie prawa autorskiego.
W odróżnieniu od tego twórczość chroniona prawem autorskim jest projekcją wizji twórcy, stanowiącej oryginalne ujęcie w postaci organicznej całości obejmującej ujęcie i przedstawienie treści, w szczególności uczuć, idei, faktów, zjawisk, a także rezultatów cudzej twórczości, bez względu na rozmiar wkładu twórczego, wartość, przeznaczenie lub pracochłonność, od chwili, w której została ustalona w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nią przez inne osoby. Utwór może stanowić opracowanie wcześniej powstałego utworu innej osoby, bez uszczerbku dla praw jego autora. Cechą wyróżniającą jest twórczy i organiczny charakter całości jaką jest utwór. Stanowi projekcję wizji utworu jako całości wynikającej z wrażliwości twórcy. Prawo autorskie chroni utwory w zakresie ich twórczego charakteru, jako pochodzące od konkretnego twórcy. Chroni je, zarówno w zakresie praw osobistych, jak i majątkowych, zapewniając twórcy w szczególności wyłączność korzystania z utworu, o ile ustawa nie ustanawia ograniczeń. Mogą one dotyczyć, w szczególności, zakresu korzystania z utworu bez wynagrodzenia.
Twórca w procesie tworzenia utworu może korzystać z produktów sztucznej inteligencji.
Rosnące znaczenie możliwości korzystania ze sztucznej inteligencji jest trudną do przecenienia zdobyczą w szeregu dziadzinach. W odniesieniu do twórczości chronionej prawem autorskim stwarza jednak niebezpieczeństwo ograniczania zapotrzebowania na twórczość i może powodować ograniczanie jej rozwoju. Uzasadnia to niezbędność zabezpieczenia twórcom utworów wykorzystywanych poprzez maszynową eksploatację utworów godziwego wynagrodzenia za to korzystanie, jak również tworzenia dogodnych warunków do rozwijania i udostępniania twórczości. Pod tym kątem oceny wymaga trafność zarówno zasad prawa europejskiego wynikających zwłaszcza z dyrektywy 2019/790 WE, z dnia 17 kwietnia 2019 roku, jak i jej implementacji w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, z dnia 26 lipca 2024 roku (Dz. U. poz.1254).
