Wystawa „Piękne książki”

Piękne książki

Wystawa publikacji wyróżnionych w Konkursie PTWK Najpiękniejsze Polskie Książki oraz projektów studenckich z Pracowni Projektowania Książki na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie

Pośród blisko stu książek prezentowanych na wystawie znajduje się publikacja „Galaktyka Gutenberga”. Jak zapowiada podtytuł, poświęcona jest ona „tworzeniu człowieka druku”. Jej autor, Marshall McLuhan, teoretyk komunikacji kojarzony z kontrkulturowym nurtem refleksji, opisuje druk, a więc także książkę, jako technologię wizualną, która ukształtowała nowoczesny sposób myślenia: linearny, przyczynowo-skutkowy, podporządkowany idei nieustannego postępu, traktowanego jako uniwersalny i niemal pierwotny wzorzec rozwoju.

McLuhan zwraca uwagę na książkę jako medium o charakterze wizualnym i ten wątek nabiera tu szczególnego znaczenia. Jeśli przyjąć, że „medium jest przekazem” („the medium is the message”), decyzje projektowe – typografia, format czy materiał, stają się sposobem organizowania doświadczenia, współtworzą sens i sposób odbioru. Z tej perspektywy książka nie jest jedynie nośnikiem treści, lecz złożonym obiektem kulturowym, w którym znaczenie powstaje także poprzez strukturę i materialność.

Wystawa „Piękne książki” lokuje piękno zarówno w warstwie estetycznej, jak i w relacji między treścią, konstrukcją oraz fizyczną obecnością książki. Ekspozycja podzielona jest na dwa segmenty.

Pierwszy poświęcony jest Konkursowi PTWK Najpiękniejsze Polskie Książki, organizowanemu przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek od końca lat pięćdziesiątych XX w. Wydarzenie to od dekad integruje środowisko wydawnicze, artystyczne i projektowe, podkreślając znaczenie warstwy edytorskiej oraz doceniając oryginalność projektu, jakość poligraficzną i spójność formy z treścią. Oceniane są publikacje z różnych obszarów, od literatury pięknej i książek dla dzieci, przez publikacje naukowe i podręczniki, po albumy i mapy. Na wystawie prezentujemy nagrodzone prace z jubileuszowej 65. edycji konkursu z 2025 roku oraz wybrane książki twórców, w tym w większości związanych z Krakowem, nagradzane i wyróżniane w konkursie w ostatnich latach.

Drugi segment tworzą realizacje z Pracowni Projektowania Książki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, działającej w obrębie Wydziału Grafiki, w Katedrze Projektowania Graficznego. Program Pracowni obejmuje projektowanie książek literackich, od publikacji dla dzieci po autorskie książki unikatowe, stanowiące autonomiczne wypowiedzi artystyczne młodych projektantów. Z Pracownią związany jest Zakład Technik Drukarskich przy ul. Smoleńsk 9, zecernia i drukarnia typograficzna z ponad stuletnią historią, włączony czynnie w proces nauczania. Wymagające tradycyjne procesy kształtują uważność, równoważąc swobodę narzędzi cyfrowych i sprzyjając ich świadomemu wykorzystaniu. Projekty realizowane w Pracowni Projektowania Książki wyróżniają się indywidualnym stylem, różnorodnością warsztatową i interpretacyjną oraz nowoczesnością pozostającą w dialogu z tradycyjnymi technikami typograficznymi i introligatorskimi.

Wystawa uchwyca fragment rozległej Galaktyki Gutenberga.

Równolegle, poza ekspozycją, wyłaniają się nowe przestrzenie komunikacji, rozświetlone niebieskim blaskiem ekranów.

W Galaktyce Gutenberga każda książka jest odrębną planetą, osobnym światem.

W przestrzeni wystawy zmieniamy skalę odbioru, przyglądając się konstelacjom obiektów, ich formie i strukturze, pięknym książkom.